عمارت دیوانخانه شیراز: نگاهی عمیق به میراث فرهنگی و تاریخی ایران
سفری به دوران شکوهمند زندیه: عمارت دیوانخانه شیراز
“عمارت دیوانخانه شیراز” یکی از جواهرهای تاریخی شهر است که به عنوان یک نماد از فرهنگ و هنر دوران زندیه، تاریخی بینظیر دارد. این بنا با معماری خیرهکننده و تزئینات شگفتانگیز خود، هر ساله گردشگران بسیاری را به خود جذب میکند. در این مقاله، به بررسی نقش این عمارت در تاریخ و فرهنگ شیراز میپردازیم.
تاریخچه عمارت دیوانخانه
عمارت دیوانخانه، به نام دیوانخانه کریمخانی نیز شناخته میشود، یکی از برجستهترین آثار معماری و تاریخی شیراز است که قدمت آن به دوران حکومت کریم خان زند، یکی از شاهان دودمان زندیه، برمیگردد. این بنا در زمان حکومت کریم خان بین سالهای 1180 تا 1193 هجری قمری بنا شده و به عنوان مقرّ حکومتی و محل برگزاری جلسات و تشریف فرمششسشایی سفرا و مهمانان خارجی به کار میرفت.
پس از سقوط دودمان زندیه، عمارت دیوانخانه به دست قاجاریان افتاد و کاربری آن به زندان و مقرّ حکومتی حاکمان قاجار در شیراز تغییر یافت. در دوران پهلوی، با توجه به اهمیت تاریخی و معماری این بنا، مرمت و بازسازی آن بهعنوان موزه در دستور کار قرار گرفت و اشیاء و لوازم مربوط به دوره زندیه در آن به نمایش گذاشته شد. امروزه عمارت دیوانخانه به عنوان یکی از مقاصد گردشگری مهم شیراز شناخته میشود که با آثار هنری و معماری خود، بازدیدکنندگان را به خود جذب میکند.
معماری عمارت دیوانخانه شیراز
عمارت دیوانخانه شیراز، یکی از بناهای برجستهی معماری ایرانی در دوران زندیه است که با شکوه و زیبایی خاص خود، از جاذبههای فرهنگی و تاریخی این شهر محسوب میشود. این عمارت با پلان مستطیلی، دو طبقهای و دارای دو راهپله است که طبقات همکف و اول را به یکدیگر متصل میکنند. در وسط بنا، ایوان بزرگی وجود دارد که به عنوان نماد شکوه و اعلای فرهنگ هنری دوران زندیه، معرفی میشود. این ایوان محل تشریفات و جلسات رسمی است و با زیبایی معماری خودنمایی میکند.
تزئینات دیوانخانه شیراز شامل مقرنسکاریهای فراوان، که به ویژه با تکنیک کاسهسازی انجام شدهاند، نقاشیهای نفیس و طرحهای گلدار و مرغهای زندی (نمادی از زمان زندیه) بر روی طاقچهها و سقفها است. این تزئینات با استفاده از طلاکاریهای ظریف و نقاشیهای مینیاتوری، به عمارت جلال و شکوه بیشتری میبخشند. همچنین از سنگهای مرمری از مناطق تبریز و یزد، و از سنگهای رخام شیراز در ساخت این بنا استفاده شده که به زیبایی و ارزش معماری آن افزوده است.
عمارت دیوانخانه کجاست؟
عمارت دیوانخانه شیراز در محله بهارستان، هجرت شیراز و در خیابان 22 بهمن این شهر واقع شدهاست.
جاهای دیدنی اطراف عمارت دیوانخانه شیراز
مسجد نصیرالملک: یمسجد نصیر الملک یکی از زیباترین مساجد شیراز است که قدمت آن به دوره قاجاریه بازمیگردد. این مسجد در محلهای واقع شده است که پیشتر به خانواده قوام تعلق داشت و تعدادی از آثار تاریخی آن دوران، در آن واقع شدهاند
نقش رستم: نقش رستم شیراز محوطهای تاریخی در کوههای فارس است و کهنترین بناها، آرامگاهها، نقشبرجستهها و کتیبههای ایران باستان در آن قرار گرفتهاند.
آبشار مارگون: یکی از زیباترین آبشارهای استان فارس که با طبیعت خلاب و دیدنیاش شهرت دارد و مورد توجه گردشگران طبیعتگردی قرار دارد.
بازار وکیل: برای معرفی بازار وکیل شیراز ابتدا باید بگوییم که یکی از مشهورترین بازارهای تاریخی و سنتی ایران است که به دستور کریم خان زند بنا شده است. این بازار در مرکز شهر شیراز قرار گرفته و به عنوان یکی از جاهای دیدنی شیراز مورد توجه بسیاری از مسافران قرار میگیرد.
مجموعه تخت جمشید: آثار باستانی و با ارزشی که به دوران اخمنیان و ایران باستان بازمیگردد و مورد توجه گردشگران تاریخی و باستانشناسی است.
دروازه قرآن: دروازهای باستانی و تاریخی که ورود به شهر شیراز را از جنوب از طریق دروازهای گرامی میسازد و مکانی برای عکاسی و گردشگری است.
آرامگاه باباکوهی: آرامگاهی معروف و تاریخی که به اوج نوع معماری باستانی و مذهبی در ایران میرسد و محلی متبرک برای زیارت است.
این جاها با غنی بودن در تاریخ، فرهنگ و طبیعت، گردشگران را به سوی خود جذب میکنند و از جمله نقاطی هستند که پس از بازدید از عمارت دیوانخانه، توصیه میشود به آنها سر بزنید.
سوالات متداول درباره عمارت دیوانخانه شیراز
1. عمارت دیوانخانه شیراز چه زمانی ساخته شده است؟
عمارت دیوانخانه شیراز در زمان حکومت کریم خان زند، بین سالهای 1180 تا 1193 هجری قمری، زمانی که شیراز پایتخت ایران بود، ساخته شده است.
2. چه کاربریهایی در طول تاریخ برای عمارت دیوانخانه شیراز در نظر گرفته شده است؟
در طول تاریخ، عمارت دیوانخانه به عنوان مقرّ حکومتی، محل برگزاری جلسات دیوان، مهمانیهای سفرا و مهمانان خارجی، زندان و همچنین موزه تاریخی و معماری به کار رفته است.
3. چه مشخصات معماری برجستهای در عمارت دیوانخانه شیراز وجود دارد؟
عمارت دیوانخانه با پلانی مستطیل شکل و دو طبقه ساخته شده است. ایوان مهمانی، تالارهای مجلل، و تزئینات بینظیری از جمله مقرنسکاری و نقاشیهای نفیس، زینتدهی شدهاند.
4. عمارت دیوانخانه شیراز چه جایگاهی در تاریخ و فرهنگ شهر دارد؟
عمارت دیوانخانه به عنوان یکی از آثار ملی ایران در سال 1354 با شماره ثبت 1073 ثبت شده است و از نظر تاریخی و معماری، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
5. علاقهمندان به بازدید از عمارت دیوانخانه شیراز چگونه به آن دسترسی پیدا میکنند؟
برای دسترسی به عمارت دیوانخانه میتوانید از وسایل حمل و نقل عمومی مانند اتوبوس، مترو و یا تاکسی استفاده کنید. ایستگاه مترو زندیه و ایستگاه اتوبوس میدان شهدا به آن نزدیکترین ایستگاهها هستند.
سخن پایانی مقاله درباره عمارت دیوانخانه شیراز
در این مقاله، عمارت دیوانخانه شیراز را به عنوان یکی از نمادهای فرهنگی و تاریخی شهر شیراز بررسی کردیم. این عمارت با زیباییهای معماری و تزئینات بینظیر خود، یکی از جواهرات فرهنگی ایران است که هر ساله میزبان گردشگران داخلی و خارجی میباشد. بازدید از این بنا، فرصتی است برای آشنایی عمیقتر با تاریخ و هنر ایران، که همواره به یادگار ماندنی خواهد بود. امیدواریم که تجربه بازدید از عمارت دیوانخانه، برای شما نیز لحظاتی خاطرهانگیز و فراموشناپذیر رقم بزند.
گرد آوری:بخش گردشگری موزستان