چگونه می توان از یک قاضی شکایت کنم؟
راهنمای نحوه شکایت از قاضی متخلف دادگستری
قاضی هم درست مانند دیگران میتواند مرتکب جرم و تخلف شود. با توجه به حوزه تخلف قاضی ، رسیدگی به شکایت از قاضی در مراجع مختلف مورد بررسی قرار می گیرد.
به پرونده های شکایت از قاضی در دادگاه کیفری استان یا شهر تهران رسیدگی می شود.
به پرونده های شکایت حقوقی علیه قاضی در دادگاه های معمول مانند دیگر افراد رسیدگی می شود. به پرونده های تخلف حرفه ای قاضی در دادسرا و دادگاه انتظامی قضات رسیدگی می شود.
شرایط شکایت از قاضی
قضات دادگاه باید مطابق قوانین به دعوا رسیدگی نمایند و حکم مقتضی برای از بین رفتن خصومت را صادر نمایند و در صورتی هک قوانین در مورد موضوع مورد تعارض کامل یا صریح نباشد یا اصلا قانونی در این مورد وجود نداشته باشد باید با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتوای معتبر یا اصل و حقوقی که مغایرتی با موازین شرعی نداشته باشد حکم صادر کند.
قاضی نمیتواند به بهانه سکوت ، نقض یا تعارض قوانین ، به دعوا رسیدگی نکند یا از صدور حکم امتناع نماید در غیر اینصورت به مجازات محکوم خواهد شد.
با توجه به ماهیت کار قاضی احتمال خطا افزایش پیدا میکند.
در اصل 171 قانون اساسی در صورت اشتباه قاضی در برخی موارد شخص قاضی و در برخی موارد دولت را مسئول جبران خسارت دانسته است.
در متن قانون اساسی آمده است ، چنانچه به دلیل تقصیر یا اشتباه قاضی ، ضرر مادی یا معنوی به فردی وارد شود باید ضررش جبران گردد.
اگر ضرر به دلیل قصور قاضی ایجاد شده باشد ، قاضی مسئول جبران خسارت است ولی اگر به علت اشتباه قاضی باشد ، دولت مسئول جبران خسارت است.
تنها مرجعی که افراد می توانند برای شکایت از قاضی مراجعه نمایند ، دادگاه عالی انتظامی قضات است که در قانون به عنوان مسئول نظارت بر رفتار قضات ، شناخته می شود و به تخلفات انتظامی قضات و اشتباهات و تقصیر قاضی رسیدگی میکند.
بر اساس قانن ، نظارت بر عملکرد و رفتار قاضی و رسیدگی به تخلفات انتظامی و صلاحیت قضایی بر عهده دادگاه عالی انتظامات قضات است و قانون به تمام قضات کشور ، حاکم است.
شرایط رسیدگی به تخلفات قاضی
روسای دادگستری مراکز استانی موظف هستند که شکایت های انتظامی مردم در برابر قاضی را دریافت کرده و بعد از ثبت در دفتر و دادن رسید به شاکی ، حداقل در یک هفته به دادسرای انتظامی قضات بفرستند.
شاکی هم میتواند برای اطلاع از روند پرونده یا شکایت از قاضی به دادسرای انتظامی قضات مراجعه کند.
در صورتی که تخلف قاضی عنوان جزایی داشته باشد، مدارک مربوطه برای رسیدگی به مراجه صالح قضایی فرستاده می شود.
برای قانونی شدن رسیدگی انتظامی به شکایت از قاضی باید مراحل قانونی زیر انجام شود:
– شکایت ذی نفع یا نماینده قانونی ذی نفع
– اعلام رئیس قوه قضائیه
– اعلام رئیس دیوان عالی کشور یا دادستان کل کشور
– اعلام شعبه دیوان عالی برای رسیدگی به پرونده
– ارجاع به دادگاه عالی
– اطلاع به دادستان
در صورتی که دادستان با بررسی اولیه ، موارد اتهام را بی اساس بداند ، دستور بایگانی پرونده را میدهد و در غیر اینصورت برای رسیدگی، پرونده را به دادیار ارجاع میکند.
– اطلاع رسانی دادسرا به شاکی مبنی بر تعقیب یا بایگانی شده پرونده
دلایل توقف تعقیب انتظامی قاضی
– قبلا به موضوع پرونده رسیدگی شده باشد.
– موضوع پرونده مشمول مرور زمان شده باشد. یعنی فاصله وقوع تخلف یا آخرین اقدام تعقیبی تا ارسال پرونده انتظامی جدید، بیشتر از 3 سال شده باشد.
– قاضی فوت ، بازنشسته، بازخرید یا مستعفی شده باشد و یا به هر شکلی از خدمت قضایی به صورت همیشگی منفک شده باشد.
شرایط رسیدگی به تخلفات قاضی
قاضی دادسرا برای رسیدگی به پرونده شکایت از قاضی میتواند اطلاعات ، اسناد و اوراقی که برای پرونده نیاز دارد از مراجعه قضایی ، موسسات ، شرکت های دولتی ، وزارت خانه ها و موسسات عمومی و غیر دولتی مطالبه کند.
مراجعی که در بالا ذکر شدند ، باید به صورت فوری خواسته قاضی را پیگیری کرده و نتیجه را اعلام کنند در غیر اینصورت ، سرپیچی آن ها به عنوان تخلف اداری محسوب می شود و بین 1 ماه تا 1 سال از خدمت محروم می شوند.
قاضی دادسرا میتواند درباره تخلف انتظامی از ذی نفع ، مطلعین و قاضی ای که تخلف انجام داده ، با رعایت شئونات توضیحات لازم را بگیرد.
در صورتی که تخلف قاضی مستلزم مجازات انتظامی درجه 8 و بالاتر نباشد دادستان میتواند با توجه به حسن سابقه قاضی ، تعقیب انتظامی را تعلیق کرده و موضوع را به قاضی اطلاع دهد.
بررسی دعاوی جبران خسارت ناشی از اشتباه قاضی ، در صلاحیت دادگاه عمومی تهران در صورت احراز تقصیر قاضی در دادگاه عالی است.
تعلیق تعقیب انتظامی یا عدم تشکیل پرونده ، مانع از رسیدگی دادگاه عالی به اصل تخلف قاضی نمی شود.
قاضی ای که تعقیب او تعلیق شده ، میتوانید تا 20 روز بعد از ابلاغ قرار تعلیق تعقیب ، ادعای عدم ارتکاب تخلف نموده و به دادگاه عالی درخواست رسیدگی به موضوع را بفرستد و در صورتی که دادگاه عالی ، تخلف قاضی را محرز بداند ، مجازات انتظامی او را تعیین می کند.
حکم تعلیق انتظامی هر قاضی در 2 سال یک بار امکان پذیر است.
در صورتی که قاضی مشمول حکم تعلیق انتظامی باشد و در مدت 2 سال ، شکایت جدیدی از او ثبت شود ، بعد از صدور کیفرخواست دادستان ، تخلف تعلیق شده قبلی در دادگاه عالی مورد بررسی قرار می گیرد.
قاضی ای که از او شکایت شده میتواند ظرف 1 ماه ، دفاعیات و مستندات خود را به دادگاه ابلاغ نماید.
قاضی متخلف میتواند نسبت به احکام قطعی یا مجازات درجه 5 به بالا و صادره از دادگاه عالی ، درخواست اعاده دادرسی و تجدیدنظر نماید.
گردآوری : بخش علمی و آموزشی